Geçtiğimiz ay Henkel’in davetlisi olarak, Almanya’nın Düsseldorf şehrine gittim. Henkel’in dijital dönüşüm vizyonunu ve bu çerçevede attığı somut adımları yakından görme fırsatına sahip oldum. Kurumlarda dijitalleşmenin neye hizmet etmesi gerektiği, bu alandaki stratejik ve taktiksel bakış açılarını yeniden gözden geçirdiğim, bilgilerimi tazelediğim keyifli bir serüven oldu. Biriktirdiğim notlarla birleştirdiğim düşüncelerimi bu yazıda toparladım. Daha özet bir halini bu ay Digitalage dergisinde yazdım. Blog’umda karakter kısıtlaması olmadığından,  genişletilmiş versiyonunu da yayımlamak istedim. Keyifli okumalar…

Godot’yu bekler gibi dijitalleşmek
Dijitalleşme dillere pelesenk olmuş, memleket kurumlarının toplantı ve konferans salonlarının mezesi durumunda. Birçok CEO dijitalleşmenin öneminden dem vururken, çok azı bu uğurda somut adımlar atabiliyor. Kurumlar dijital dönüşümle, değişen rekabet şartlarına uyum sağlamak derdinde. Derdin büyük olduğu yerlerde fırsatlar da çok oluyor. Dijital değişim elçileri, dönüşüm danışmanları ve uzmanları her yerde. Herkes değişmeyen yandı diyor. Ancak çoğu lider, değişime nasıl ve nereden başlayacağı konusunda şüpheli. Nasıl dönüşeceklerini, kurumlarını dijital dönüşüme nasıl hazırlayacaklarını, bu dönüşüm oyununda nasıl yer alabileceklerini bilen çok az kurum, yönetici ve kişi var. Temel stratejilerden yoksun, taktik seviyede kotarılmaya çalışılan dijitalleşme hikayelerinin sonu hazinle bitiyor. Türkiye’de çoğu kurum, Samuel Beckett’in meşhur oyunu Godot’yu bekler gibi bekliyor dijitalleşmeyi ama, ne gelen var ne de giden…

Henkel’in merkezine yaptığımız yolculukta yalnız değildim. Soldan sağa ben, Fortune’dan Kerem Özdemir, Henkel Kurumsal İletişim Müdürü Öznur Çatı, Dünya gazetesinden Volkan Akı.

Dijitalleşme ve zenginlik devrimi ilişkisi
Alvin Toffler, meşhur kitabı ‘Zenginlik Devrimi’nde yeni dünyada zenginlik yaratımının üç temel dinamik üzerinde inşa edildiğini söylüyor: Uzay, bilgi ve zaman. Uzayda yeni yerler keşfetmeye çalışırken bir sürü problemle karşılaşıyoruz. Bunları çözerken ürettiğimiz teknolojiler birçok yeni endüstrinin doğmasına sebep oluyor. Bilgi, yeni ekonominin temel taşı ancak, zihinlerde oturmayan çok şey var. Bilgi nedir, anlamlı bilgi nasıl elde edilir, çağımızın veri karmaşası içinden işimize yarayacak anlamlı bilgiyi nasıl, nereden bulabiliriz? Zaman ise son derece göreceli; dünyanın hiçbir yerinde aynı hızla ilerlemiyor. Güneydoğu Afrika’da insanlar temiz su ve yiyecek bulmak gibi 200-300 sene öncesinin problemlerini çözmeye çalışırken, dünyanın bir başka köşesinde insanlar, Mars’a gitmeye çalışıyor. Alvin Toffler, zamanın bu göreceli akışına ‘zamanın desenkronizasyonu’ demiş. Zamanın coğrafi olarak görece farklı akması, zenginlik yaratımı ve transferinde bir kırılma yaratıyor. Bazı ülkeler, kurumlar ve insanlar sol şeritten saatte 260 km hızla zamanda yolculuk ederken, bir kısmı orta şeritte 100 km hızla ilerliyor, en sağ şeritteyse 70 km ile giden toplumlar, ülkeler ve kurumlar var. Hızlar arası bu farklılık zenginliğin yaratılması ve el değiştirmesi tarafında son derece belirleyici. İnovasyon yapma, teknoloji geliştirme hızı, yeni zenginlik devriminin altın anahtarı. Türk kurumları ve şirketleri konu dijitalleşme hızları olunca hangi şeritten kaç km hızla ilerliyor? Henkel’in şirkette yaratmaya çalıştığı dijitalleşme kültürünü kokladığım birkaç gün boyunca hep bunları düşündüm. Bu çerçeveden bakıldığında dijital dönüşüm alanında gerçekçi adımlar atarak, somut getiriler elde etmiş bir şirkete mercek tutmak faydalı olacaktır.

Henkel neler yapıyor?
Henkel, dünya genelinde 53 bin çalışanı, yıllık 20 milyar avro cirosu olan dev bir kurum. Gelirlerinin %40’ını da gelişen pazarlardan elde ediyor. Henkel, 3 temel kategoride değer üretiyor: Yapıştırıcılar, kişisel bakım ve ev temizlik ürünleri. Henkel ekibi, birlikte geçirdiğimiz 2 gün boyunca laboratuvarda ürün geliştirme sürecinden tedarik zinciri yönetimine, pazarlama içgörüsü oluşturmaktan lojistiğe kadar birçok farklı alanda, şirketi nasıl dijitalleştirdiklerini anlattı.

Şirketlerin temel görevi, müşterileri için anlamlı ürün/hizmet kategorileri oluşturmak ve bu değerleri kesintisiz olarak müşterileriyle buluşturmaktır.

Bir başka deyişle, kurumlar sürekli değer üretip, bunları kesintisiz bir şekilde müşterilerine ulaştırmakla yükümlü. Peki dijitalleşme işin neresinde? Kurumlar, hedefleriyle arasındaki engelleri kaldırmak için kaçınılmaz olarak, hızla, dijitalleşmeye çalışıyor. Dijital dönüşüm projeleri, teknolojiyi kullanarak; anlamlı bilgi ve bağlantılar oluşturacak platformlar inşa etmeyi amaçlıyor. Doğru ürün ve hizmet kategorileri oluşturmak ve bu ürünleri müşterilerle buluşturmak için bilginin gerçek gücünden faydalanabilmek gerek. Dijital dönüşüm projeleri de bunu gerçekleştirmeyi hedefliyor.

Stratejileri ve taktikleri ayırın
Dijital dönüşüm tarafında stratejileri ve taktikleri birbirinden ayırmak son derece mühim. Büyük veri, IoT, AR/VR, yapay zeka gibi teknolojiler doğru bir dijitalleşme stratejisi olmadan anlamlı inovasyona hizmet edemiyor. Bir başka deyişle, taktiklerle maçı kazanabilirsiniz ama lig şampiyonu olmak için iyi bir stratejinizin olması lazım. Dijital dönüşüm projelerine yaklaşımı 3 temel adıma indirgemek isteseydim: Hedeflerle aramızdaki engelleri belirlemek, engelleri ortadan kaldıracak stratejik yaklaşımları oluşturmak, stratejileri uygulayacak taktikleri belirlemek şeklinde düşünürdüm.Henkel’in de geniş çerçevede projeleri böyle ele aldığını gözlemledim.

Kurumlarda dijital dönüşümde stratejiler, problemlerinizi çözebileceğiniz temel bakış açılarıyla ilgiliyken, taktikler bu bakış açılarını hangi teknolojilerle çözebileceğinizin cevabıdır. Örneğin: Müşterilerin ilgisini çekmek için iyi bir müşteri deneyimi sunmak güzel bir stratejiyken; müşteri deneyimini mobil uygulama ya da Chatbot’ları kullanarak sağlamak, stratejimize hizmet eden, tamamen taktik seviyede bir yaklaşım olarak değerlendirilebilir. Bu sebeple kurumlar, dijital dönüşüm projelerinde danışmanlık alırken hem stratejik hem de taktik seviyede bir değerlendirme yapmalı.

Birçok alanda danışmanlar, stratejistler ve taktisyenler olarak ikiye ayrılır. Stratejistler hedeflerinize giden yolda önünüzdeki engelleri tanımlamanızı sağlarken, taktisyenlerse bu engelleri ortadan kaldırmanızı sağlayacak araçların nasıl kullanılabileceğini gösterir. Mesela, dijital dönüşüm stratejileriniz için SEO’culara ya da Sosyal Medyacılara bel bağlamayın. Ancak bu araçlarları taktik seviyede en iyi şekilde nasıl kullanılabileceği hakkında danışmanlık alabilirsiniz. Henkel’in özellikle bu tarafta oldukça başarılı olduğunu görüyorum. Başarıya giden yolda sorunları dijitalleşme ile çözerken, doğru iş ortaklıkları ve teknoloji ekosisteminin oluşturulması ve bunlarla verimli şekilde çalışmak için işlerin çerçevesi ve net şekilde çizilmiş.

Henkel’de dijitalleşme kültürü yaratmak
‘’Bir CDO’nun şirketteki ömrü 3 yıldır,’’ diyerek sözlerine başlayan Henkel CDO’su Dr.Rahmyn Kress; “Dijitalleşme, kurumda bir şeyleri düzeltmiyorsa bir işe yaramaz. Sadece dijital olmak için dijitalleşme yapılmamalı,” diyor. Kress, dijitalleşme eforlarını 3 ana noktada topladıklarını ifade ediyor: ”Eforların %70’i dijital teknolojilerin optimizasyonuna, %25’i anlamlı inovasyonu geliştirmeye, %5’i de aşırı yenilikçi çalışmalara ayrılmalı.” Henkel CDO’su konuştukça, asli görevinin şirket içinde bir dijitalleşme kültürü yaratmak olduğunu anlıyorum. Bu bağlamda HenkelX adında bir insiyatif başlatılmış. HenkelX’in başarılı olabilmesi için 3 konuda sürekli çaba sarf etmek gerektiğini söylüyor Dr.Kress:Dijital ekosistem oluşturmak, sürekli yeni şeyler denemek, yeni deneyimlere odaklanmak.

Dijitalleşme kültürü farklılıkları bir araya getirmeli
Henkel, çalışanların işleriyle ilgili uygun kişileri bulmasını sağlamak için Tindervari bir eşleşme uygulaması yapmışlar. Bunu günlük hayatta insanların kullandığı, aşina olduğu kullanım alışkanlıklarını işe yansıtmalarını sağlayacak bir bakış açısı olarak yorumlanabilir.

Toplantılarda mentorluk meselesinin dijitalleşme açısından son derece önemli olduğunun altı sıkça çizildi. Aynı problemleri yaşamış ve çözmüş kişilerden mentorluk almanın önemine sıkça değinildi. Henkel, ‘Beautiful Minds’ adında bir insiyatif başlatmış. ADHD(Yetişkinler için Dikkat Bozukluğu), disleksi gibi çeşitli rahatsızlıkları olan, toplumda farklı algılanan değerleri ve yetenekleri buluyorlar ve bu kişilerin fikirlerinden, düşüncelerinden faydalanıyorlar. Dr.Kress, inovasyonun yenilikçi ve farklı insanların omuzlarında yükseleceğine olan inancını, konuşmasında sıkça yeniledi. NASA’da çalışanların yarısının disleksi olduğunu hesaba katarsak, ne kadar haklı olduğunu anlayabiliriz.

Birlikte çalışma ve üretim, başarılı dijitalleşme projelerinin altın anahtarı. İyi bir iş ortağı ekosistemi oluşturmaksızın başarılı bir dönüşüm gerçekleştirmek neredeyse imkansız. Dijital ekosistem, son derece iyi tasarlanmış bir geri bildirim mekanizması üstüne inşa edilmeli. Geri bildirimler müşterilerden, çalışanlardan ve iş ortaklarından sürekli toplanmalı. Dijitalleştirme kültürü, dijital ekosistemin adeta yapıştırıcısı. Dijital projeler için birlikte çalışma prensipleri ve yöntemlerinin çerçevesini baştan çizebilmek ve buna sadık kalarak uygulayabilmek son derece kritik.

‘’İnsanlığın son 200 yılında yaptığımız en büyük keşif, bir araç ya da cihaz değil, bilimsel yöntemin kendisiydi,’’ diyor ünlü futurist Kevin Kelly. Olaylara bu pencereden baktığımızda, dijitalleşme için paradigmaları değiştirip, olaylara yeni ve geniş pencerelerden bakarak, doğru metodları bulup uygulamaktan başka şansımızın olmadığı net bir şekilde görünüyor. Bakalım zaman bizler için hangi hızda ilerleyecek.

Aranızda dijitalleşme uzmanı olanlar var mı? Siz ne diyorsunuz bu durumlara? Şirketinizde ne tür çalışmalar yapıyorsunuz yeni düzene ayak uydurmak adına. Yorum alanında ya da bana mail atarak düşüncelerinizi, yaptıklarınızı lütfen paylaşın. Merakla bekliyorum.